«چطور کامپیوتر می‌تونه محتوای یک سایت رو بصورت معنایی آنالیز کنه و حقایقی رو ازش کشف کنه؟» یا به بیان دیگه، پیاده‌سازی وب‌معنایی چگونه خواهد بود؟! یکی از جذاب‌ترین بخش‌های وب‌معنایی برای من، روش‌ اون برای افزودن «معنا» به وب‌ه؛ چرا که درواقع هسته‌ی اصلی رو شامل می‌شه.

بیایید بصورت خلاصه و بدور از دغدغه‌های تکنیکی، نیم‌نگاهی به جواب این سوال بیندازیم:

آنتولوژی، روشی برای توصیف موجودیت‌های یک حوزه:

فرض کنید که می‌خواهید در مورد موضوعی با کسی صحبت کنید. برای اینکه طرف مقابلتون حرفتون رو بدون ابهام متوجه بشه، احتیاجه که حوزه‌ی بحث کاملاً‌ مشخص باشه. واژه‌های مختلف در حوزه‌های گوناگون معانی متفاوتی دارند و حتی گاهی ممکنه باوجود مشخص بودن حوزه‌ی بحث، یک واژه‌ی خاص در ذهن افرادِ مختلف دارای تفاوت‌های جزیی باشه.

واضحه که تنها راه رهایی از چنین وضعیتی، یک فرهنگ واژگان مشترک بین افراده. آنتولوژی (ontology یا هستان‌شناسی) در وب‌معنایی دقیقاً چنین کاربردی داره. در هر آنتولوژی، تمام موجودیت‌های یک حوزه بصورت کامل و با ذکر تمام ویژگی‌ها، فهرست شده‌اند. مثلاً در مورد حوزه‌ی وبلاگ، چنین موجودیت‌هایی رو میتونیم شناسایی کنیم:

1- وبلاگ (نام +‌ آدرس)

2- نویسنده‌ (نام نویسنده + آدرس ایمیل)

3- پست (عنوان +‌ متن)

4- کامنت (مشخصات کامنت‌گذار + متن کامنت)

5- ...

این فهرست رو می‌تونیم تا هرجایی که دلمون بخواد مفصل‌تر و دقیق‌تر کنیم، مثلاً ممکنه برای بعضی‌ها، سرویس‌دهنده‌ی یک وبلاگ (بلاگر، وردپرس، بلاگفا و ...) جزو ویژگی‌های اصلی وبلاگ باشه و بنابراین باید جزو مورد 1 ذکر بشه.

بعد از اینکه موجودیت‌های حوزه رو شناسایی کردیم، باید ارتباطات بین اون‌ها رو هم بیان کنیم: مثلاً هر وبلاگ یک یا چند نویسنده داره، هر وبلاگ صفر یا بیشتر پست داره و ... . در ضمن برای هر ارتباط هم یک اسم میذاریم و یک گراف تشکیل می‌دهیم بشکل زیر:

مرحله بعدی اینه که تمام اطلاعات فوق رو با یک فرمت خاص درون مستندات اینترنتی قرار بدیم و اطلاعات موجود در اون مستند رو به آنتولوژی اتصال بدیم.

OWL یا Web Ontology Language زبانیه که برای ارائه‌ی یک آنتولوژی استفاده می‌شه. OWL امکانات لازم برای توصیف یک حوزه‌ی دانش رو در اختیار قرار میده. فرمت ذخیره‌سازیِ OWL هم RDFه که شاید قبلاً کاربردش رو در فیدهای بعضی از وبلاگ‌ها دیده باشید.

چه نکته‌ی جالبی در مورد آنتولوژی‌های OWL‌ وجود داره؟

وظیفه‌ی وب‌معنایی دقیقاً از همینجا شروع میشه. نسخه‌ای از OWL وجود داره که به‌اصطلاح تصمیم‌پذیره (decidable) و درنتیجه می‌شه تمامی حقایقِ قابل استخراج از یک آنتولوژی رو توسط موتورهای استنتاج بیرون کشید و کشف کرد! مثلاً در گرافی که در بالا دیدیم، با وجودیکه من رابطه‌ی مستقیمی بین کامنت و وبلاگ برقرار نکردم، اما بسادگی هر موتور استنتاجی می‌تونه کشف کنه که هر کامنت متعلق به یک وبلاگه. نکته‌ی جالبتر اینکه همین موتور استنتاج می‌تونه در مراحل توسعه‌ی آنتولوژی بهتون کمک کنه که تناقضاتی که در ارتباطات میان موجودیت‌ها وجود داره رو پیدا کنید و آنتولوژیِ صحیح‌تری رو توسعه بدید.

در واقع اگر آنتولوژی‌ِ اولیه‌ی شما بدرستی موجودیت‌های پایه‌ای حوزه رو شامل باشه، استخراج دانشِ جدید از درونِ اون کار ساده‌ای خواهد بود. آنتولوژی و مکانیزم‌های استنتاج، زیربنای اصلی امکانات وب‌معنایی رو تشکیل می‌دهند.

به این زودی‌ها منتظر وب معنایی نباشید!

اجرایی شدن وب‌معنایی به زیرساخت‌هایی احتیاج داره که بعضی‌هاشون هنوز در مرحله‌ی تحقیق بسرمی‌برند و راه‌حلی که موردقبول اکثریت باشه براش وجود نداره. مثلاً وظیفه‌ی ساختن یک آنتولوژیِ واحد که شامل اکثر موجودیت‌های موردنیاز برای وب‌سایت‌ها باشه، بعهده‌ی چه سازمانیه؟ این مساله و بسیاری مسایل تکنیکی دیگه، باعث می‌شه تا به همین وب 2.0 بسنده کنیم و سعی کنیم از همین امکانات فعلیِ وب حداکثر استفاده رو ببریم :-)

---------

لینک‌هایی برای مطالعه‌ی بیشتر:

1- وب‌معنایی (فارسی، انگلیسی) [ویکیپدیا]

2- من برای وب رویایی دارم: وب معنایی (+) [آپدیت‌بلاگ]

3- وب 3‏ ، تغییر دوباره اینترنت (+) [یک‌پزشک]

4- وب‌معنایی (+)

5- Protege: ابزار توسعه‌ی آنتولوژی (+)

- You wanna remain subordinate?

-------------------------------------

پ.ن:

- امیدوارم با خوندن نوشته‌ی سعید، شما هم وسوسه بشید که نظرات و تجربیات خودتون رو به همین سادگی و شیوایی بنویسید و به دیگران منتقل کنید. 

و اما از آنجایی‌که وردپرس و محله‌ی وردپرس را هنوز هم دوست دارم، یک نکته‌ی کوچک از این سفر را که مرتبط با وردپرس است می‌گویم. یادم می‌آید که مزیدی عبارت "اتمسفر هماهنگ" را برای وردپرس بکار برده بود؛ بنظرم می‌رسد اتفاقی که افتاده این است که این اتمسفر هماهنگ، فضای وردپرس را بیش از حد یکدست کرده است. بدون شک فضای غالب فعلی در وردپرس، WEB2.0 و موضوعات مرتبط با آن است، موضوعی که باعث شده تا یا احتمالا کسانی که قصد نوشتن در این فضا را دارند تعمداً به وردپرس کشیده شوند، و یا اینکه افراد جدیدالورود و یا حتی قدیمی‌ترها را ناخودآگاه به سمت این فضا "هُل"‌ دهد.

نمی‌دانم این غلبه‌ی فضای آی.تی در وردپرس را باید به فال نیک بگیرم یا نه، اما درهر حال عمیقاً احساس می‌کنم وردپرسِ فارسی، تنوع را کم دارد.

بجز موضوعاتی همچون پست‌های روزانه، سرگرمی و آی.تی، بشمارید ببینید چند وبلاگ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، ادبی و امثالهم در وردپرس وجود دارد؟

---

پ.ن: پیش از این‌که برای وبلاگ‌نویسان آی.تی در وردپرس سوءتفاهم پیش بیاد، بر این نکته تاکید می‌کنم که منظورم "افزایش" وبلاگ‌هایی با موضوعاتی بجز آی.تی در وردپرس بوده، و نه "کاهش" وبلاگ‌های آی.تی در آن.

بررسي نتايج اين ولگرديِ وبگردي بماند براي بعد، اما حداقل حاصلش براي من يافتن وبلاگي بود كه تاحدود زيادي از بقيه متمايز بنظر ميرسيد. رادمان؛ يادداشتهاي نرم افزاريِ "علي واحد" است كه گويا شركتي به همين نام را اداره ميكند. ايده اي راجع به ابعاد احتمالي اين شركت ندارم، مهم برايم اين است كه فردي كه اين نوشته ها را مينويسد با موانع، مشكلات و دغدغه هاي نرم افزار در ايران آشناست (اين را بخوبي از برخي از پست هايش ميشود فهميد) و مهمتر از آن، جرأت ميكند مطالب وبلاگش را در همين زمينه بنويسد. نكته اي كه مرا دوباره يادِ آن عبارت مشهور "كوزه گر و كوزه شكسته" مي اندازد. با قاطعيت ميگويم كه تقريبا تمامي مديران شركتهاي نرم افزاري و كساني كه از "آي.تي-سازي" به كسب درآمد مشغولند، در دنياي واقعي آي.تي (كه همان اينترنت باشد) بدون هويت هستند؛ و احتمالا حداكثر تلاششان در اين زمينه تاسيس يك وبسايت و معرفي شركتشان بوده است. اميدوارم اين امر ناشي از آن نباشد كه هنوز مخفي كردن تجارب و دانش را تنها راه بقاي خود ميدانند، اميدوارم.

همين مطلب درمورد استادان و شخصيتهاي دانشگاهي اين رشته هم صدق ميكند. بغير از برخي از استادان دانشگاه شريف، تقريبا استاد ديگري را نميشناسم كه بصورت فعال به وبلاگ نويسي مشغول باشد، و يا اگر هم هست احتمالا وبلاگش ناشناخته مانده [1].

قصد ايجاد جنبش و يا چيزي شبيه آن را ندارم، اما معتقدم رادمان الگوي خوبي است براي كساني كه توانايي و تجربه اش را دارند، اما به هر دليلي تابحال وبلاگنويس نشده اند. اگر شما چنين فردي هستيد، حداقل يكبار تلاش خودتان را بكنيد. اگر اينقدر استعداد داشته ايد كه در بازار آشفته ايران به بقاي خودتان ادامه دهيد، مطمئنا ميتوانيد بقاي وبلاگتان را هم تضمين كنيد و وبلاگ خوبي داشته باشيد. امتحانش كه ضرري ندارد.

------

پ.ن:

1- درحال تهيه ليستي از اين استادان و وبلاگهاي آنها هستم كه درآينده حتما آن را منتشر خواهم كرد. اگر لينكي داريد، برايم بفرستيد.

2- همه اين پستها را درحالي مينويسم كه هنوز شخصا شارپديا را يك وبلاگ نرم افزاري نميدانم. پرسشهايي همچون "تعريف يك وبلاگ نرم افزاري چيست؟! مخاطب آن تا چه حد حوصله جزييات را دارد؟ متوسط سطح مخاطب آن چيست؟ و ..." باعث شده بودند تا در اوايل بصورت جدي در وجود چنين سبكي به زبان فارسي اظهارترديد كنم، اما رادمان شدني بودن اين امر را كاملا اثبات ميكند.

3- معرفي رادمان دليلي بر قبول تمامي ديدگاههاي نويسنده آن از سوي من نيست.

يك ميليارد يعني چقدر؟! - هفته نامه عصرارتباط، آرش برهمند

پيشنهاد من به اين برادر گرامي اينه كه حداقل اگه خالي مي بندي يه جوري ببند كه به قدوقوارت بخوره. (آخه جانِ من ...)

رييس جمهور مملكت كه مثل نقل و نبات چاخان كنه و بعد هم بزنه زيرش، از بقيه چه انتظاري ميشه داشت؟

یکی نیست بهشون بگه اگه من میخواستم هی توی سایتت بالا پایین برم، مگه مریضم که زحمت استفاده از فیدریدر رو هم بهش اضافه کنم؟

A man in a hot air balloon is lost. He sees a man on the ground and reduces height to speak to him.

"Excuse me, can you tell me where I am?"

"You're in a hot air balloon hovering thirty feet above this field," comes the reply.

"You must work in Information Technology," says the balloonist.

"I do," says the man, "How did you know?"

"Well," says the balloonist, "Everything you told me is technically correct, but it's no use to anyone."

"You must be in business," says the man.

"I am," says the balloonist, "How did you know?"

"Well," says the man, "You don't know where you are, you don't know where you're going, but you expect me to be able to help. You're in the same position you were before we met, but now it's my fault? "

- iran win via atoms

- ناسا و مشکل خودکار

1- اگه پستها رو حتی یه نگاه کوچک هم انداخته باشید، من به هدفم رسیده ام و دیگه لازم نیست که هیچ مطلب اضافی در این زمینه بنویسم.

2- خیلی خوشحالم که هنوزم کسانی مثل همین پاسپارتوی خودمون پیدا میشن. هیچ دقت کردید که برای هر حرفش چندتا مرجع آورده بود؟!

بنابراین موضوع پستهای آتی ویکیپدیا خواهد بود، مگر اینکه خلافش ثابت بشه. در ضمن گول تیتر این رو هم نخورید، چون من اصلا از اون طرفدارهای کشته مرده ویکیپدیا نیستم. اگر هم باشم، فقط بخش انگلیسی اش. بنابراین تیتر درست این پست اینه: "en.wikipedia ، جیگرتو".

فعلا همین مقدمه رو داشته باشید تا از فردا سری پستهای "ویکیپدیا، ..." شروع بشه.

با این دیدی که وزیر فعلی ارتباطات و دولت محترم نسبت به اینترنت دارند (اینترنت ملی، بومی سازی اینترنت! چقدر از این کلمه بومی سازی متنفرم)، به گمانم از خداشون هم باشه این وضعیت پیش بیاد. میتونن خیلی راحت اینجور چیزها رو بهانه کنند و پول بی زبون ملت رو خرج اینرنت ملی (بخونین اسراف) کنند.

فعلا هم که این ISPها همشون پهنای باند رو از شرکت دیتا تهیه میکنند و مجوز استفاده از اینترنت ماهواره ای رو ندارند. با این حساب، هر وقت شرکت دیتا بلایی سرش بیاد، اینترنت کل کشور قطع میشه، ایول، به این میگن پیاده سازی بدون عیب و نقص یک bottleneck !!!

آقای وزیر خیال همه رو راحت کرده و بطور رسمی اعلام کرده که فیبرنوری توی ایران به "..." بنده و به "..." پیوند. احتمالا ایشون 1 ماه بعد اعلام میکنه که چرا اینترنت رو طوری طراحی کردن که باید حتما آنلاین بود و ازش استفاده کرد؛ شاید هم بگه که اصولا ذات اینترنت آفلاین بوده، ولی این آمریکایی های نامرد چون میخواستن ما بهشون وابسته باشیم اون را آنلاین پیاده سازی کردن ...

(راستی، یه نفر بیاد ارتباط واضحی رو که بین جمله آخر این پروفسور با جمله قبلیش وجود داره به من بگه؛ من که هر چی زور می زنم نمی فهمم)