پوپولیسم بیشتر در ادبیات سیاسی به کار میرود اما در فعالیت رسانه ای نیز معنا و مفهموم می یابد، اگر که وبلاگ ها و وب سایتها را رسانه بیانگاریم، این مهم شامل فضای وب نیز میشود.

پوپولیسم وبلاگی نوعی عوام گرایی است که در آن نویسنده برای جلب نظر خواننده هایش ( افزایش میزان کامنت گذاران ) و همچنین برای افزایش آمار وبلاگش و متعاقبا مشهور شدن بلاگش رو به سمت مسائل جذاب عامه پسند می آورد و در تیترها و نوشته هایش و در درج تصاویر در بلاگش بیشتر عوام گرا میشود تا نخبه گرا !

حال جادارد نخبه گرایی تحت وب را نیز تعریف کنیم، نخبه گرایی تحت وب یک سبک نویسنده گی است که در آن نویسنده با توجه به توانایی شخصی اش در یک حیطه تخصصی، سعی بر تولید محتوای مفید و کارامد میکند، این کارامدی مطلب خود چند شاخص دارد، ازجمله رعایت استاندارد های نویسنده گی، رعایت بی طرفی، ذکر منابع و ماخذ مطلب، روان بودن مطلب، علمی و تخصصی بودن مطلب و پارسی نویسی بجا و درست مطلب و ...... نخبه گرایی تحت وب معادل تخصصی نویسی است که میتواند شامل حوزه های مختلف اعم از آی تی، پزشکی، سیاسی، خاطره نویسی، داستان نویسی، طنز نویسی، مینی مال و ...... شود.

در وبلاگستان فارسی، زیاد میبینیم که وبلاگ های پوپولیست رشد پیدا کنند و معمولا با نام اسپم یا هرز بلاگ شناخته میشوند، بر فرض مثال یک جوان می آید و هجویاتی در مورد سکس مینویسد، یک نفر عکس های خصوصی دیگران و یا فیلم های خصوصی شان را منتشر میکند، دیگری مطالب مفید دیگر سایتها و وبلاگ ها را کپی میکند و بدون ذکر منبع به نام خودش منتشر میکند، یکی دیگر میرود به سمت اینکه از این فضای مجازی برای بلند کردن صدایش بر دیگران استفاده کند و گم نام فحش نامه هایی را برعلیه اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر میکند، دیگری می آید و لینک باکس های جذاب تولید میکند و لینک های غیر واقعی به خودش یا منابع نامعلوم میدهد و ......

به طور کل میتوان از روی چند شاخص فهمید که وبلاگی رگه هایی از پوپولیسم دارد یا نه ؟

1 – عوام گرا بودن وبلاگ، به آن معنا که وبلاگ مبنای فعالیتش را برای جلب بیشتر بازدید کننده ها یا بالابردن شمارشگر کنتور وبلاگ و کامنت گذاران ذیل مطلب، میگذارد، در نتیجه سعی میکند برای محبوب تر شدن، مطالبی تولید کند که جذاب ت و عامه پسندتر باشند، حال نباید فراموش کرد که اگر این فرد تولید محتوای مفید را فدای جذب کاربر اینترنتی بکند، میتوان گفت که وبلاگش پوپولیستی است، اما اگر مطلب را به هدف جذابیت بنویسد اما در مطلبش رعایت استانداردهای تحت وب را برای تولید محتوا مناسب بکند و محتوا را فدای خواننده نکند و مطلبی آموزنده و درخور خلق کند، پوپولیسم محسوب نمیشود یا اگر هم بشود از نوع مثبتش به حساب می آید.

2 – استفاده بدون ذکر منبع، از مطالب خوب دیگران. ( رعیات نکردن اصل کپی رایت )

3 – درهم و برهم نوشتن، یعنی پرداختن به همه چیز در وبلاگش به هدف کسب مخاطبان مختلف ( این درهم نوشتن تازمانیکه به علاقه شخصی برگرد پوپولیسم محسوب نمیشود اما از جایی پوپولیسم حساب میشود که فرد این کار را به خاطر جذب کاربران بیشتر و متنوع تر انجام می دهد و به نوعی به موضوعاتی میپردازد که درآنها تخصص چندانی ندارد. )

4 .......... ( دراینجا میتوانید موارد دیگری را که فکر میکنید مرتبط است اضافه کنید )

کلا پوپولیسم از هدف ناشی میشود و در عمل به سمتی میرود که نخبه گرایی و کار تخصصی برای خشنودی عوام زایل شود و انچه که مردم می پسندند را نمایش دهد، حالا اگر امروز مردم بپسندند که فحاشی به یکی از سران مملکتی خوب است، پوپولیست فحش نامه مینویسید، اگر که ماجرای فیلم یک هنرپیشه باشد، پوپولیست در وبلاگش در مورد آن موضوع مینویسد و .......

حال با این حساب شاید بتوان گفت که شاید بیش از 80% وبلاگهای، وبلاگستان فارسی پوپول اند و بلاگرهایشان نیز پوپولیست، اما این واقعیت وجود دارد که خود پوپولیست درجاتی دارد و کلا پوپولیسم در هدف است و شما نمیتوانید عملا قضاوت کنید که کی پوپولیست است و کی نیست !

شاید یک بلاگر که خاطرات سکسی اش را می نویسد پوپول نباشد اما یک روشنفکر وبلاگ نویس، پوپول محسوب شود، فلذا از ظاهر نمیتوان به باطن پی برد، پس بهتر است پیش داوری نکنید.

این راهم فراموش نکنید، ما باید در حیطه وبلاگ نویسی به سمت تخصصی نویسی حرکت کنیم، مثلا اگر کسی سیاسی است بهتر آن است که بیش از 80% از پستهای بلاگش را به سیاست اختصاص دهد و نشود وبلاگش مکانی برای جمع همه موضوعات و یا اینکه اگر کسی آی تی نویس است نباید بیاید در مورد جراحی لوزالمعده مطلب بنویسید چون این هم عامل سردرگمی خواننده خواهد شد و هم وبلاگ را از حالت تخصصی اش خارج میکند. ( گرچه که نویسنده وبلاگ حق دارد در مورد هرچه که دوست داشت مطلب بنویسید و در این مورد آزاد است. )

بلاگرها باید هرچه که به جلوتر میروند، خودشان را تخصصی تر کنند تا خواننده تخصصی تر بیابند، مطئنا خواننده تخصصی بسیار پیگیر تر از خواننده گذری که بر مبنای پوپولیسم به وبلاگشان سر زده است و بعد از خروج دیگر به ایشان سر نخواهد زد، است.

شما میتوانید در حوزه آی تی بنویسید، در مورد موسیقی بنویسید، طنز بنویسید، سیاسی بنویسید، اجتماعی بنویسید، خاطراه نویسی کوتاه یا بلند بکنید و حتی فی البداهه احساستان را در لحظه بر روی خروجی بلاگتان قرار دهید، روزنوشت داشته باشید، هنری بنویسید، ادبی فعالیت کنید و حتی درهم و برهم و عمومی در مورد هرچه که دوست داشتید بنویسید و پوپولیست نباشید ، اما در همین لحظه اگر حس کردید که برای بالابرد کنتور بلاگتان مینویسید و دوست دارید کامنت های بلاگتان بالاروند، فلذا محافظه کاری می کنید و محتوا را فدای حاشیه میکنید، بفهمید که به بیماری پوپول وبلاگی مبتلا شده اید. ( اگر که بلاگری اماتور هستید، نگران نباشید زیرا اکثر بلاگرها در یکی دوسال اول فعالیتشان پوپول بوده اند و پوپولیسم وبلاگی جریانی ثابت نیست و با تغییر نگرش نویسنده وبلاگ قابل رفع است و همه پوپول ها آدم های بدی نیستند ! )

در آخر جادارد ذکر کنم که نباید فراموش کنید که رعایت استانداردها و جذاب نویسی برای جذب خواننده بسیار مهم است، چراکه خواننده است که به وبلاگ شما معنا میدهد و اگر شما طوری بنویسید که خواننده کسل شود و از وبلاگتان زده شود و دکمه کلوز را بزند، شما در حقیقت راه را برعکس پیموده اید و از همه جا رانده و در هیچ جا نمونده اید و بدون خواننده شما حذف شده قلمداد میشوید !

این راهم بدانید که پوپولیسم وبلاگی همه اش بد نیست، زیرا در جامعه سلایق مختلف وجود دارد و خواننده ها نیز متفاوت اند، خواننده ای که علاقه اش به خواندن مطالب زرد بیشتر از مطالب سنگین است، ذاتا خود به دنبال اینگونه مطالب میگردد و مطالب تخصصی برایش جذابیت زیادی ندارند، درنتیجه نمیتوان گفت که همه باید نخبه گرا باشند و یا پوپولیسم از وبلاگستان حذف شود، بلکه باید به این نکته توجه داشت که باید تعادلی بین عام و خاص برقرار شود تا در این میان نه نخبه گرا از تولید محتوای مفید تحت وب سرخورده شود و نه پوپولیست از هرز نویسی دچار پارانویا و خودشیفتگی گردد و به تخم دو زرده خود افتخار کند.

پوپولیسم نماد توسعه یافتگی نیمه تمام و خام است، وبلاگستان ما هرچقدر توسعه یافته تر شود و خوانندگانش نیز حرفه ای تر گردند، کمتر پوپولیست و بیشتر نخبه پرور و نخبه ساز خواهد شد و هرچه که رشد کمی بکند اما رشد کیفی پیدا نکند بیشتر نخبه گریز و کمتر نخبه ساز و سالار خواهد بود.

با سپاس / مصطفایی

پی نوشت : منظور از درج این مقاله نه ژست گرفتن روشنفکرانه بود و نه توهین به بلاگرهای پوپولیست، بلکه ضرورت ذکر این مطلب بود که اگر فضای وبلاگستان فارسی بسیار بیش از آنچه که در حد متعادلش باید باشد، پوپولیستی شود. این خود باعث کاهش کیفی سطح محتوای تولید شده در وبلاگستان وپس رفت نخبه گرایان و رشد روحیه نخبه ستیزی و عام گرایی خواهد، شد و این ضرر برای همه خطرناک است، حتی برای خوده پوپولیست ها، زیرا پوپولیسم مقطعی و گذرا است و پایداری زیادی ندارد و با موجی می آید و با موجی میرود و وبلاگ های پوپولیستی هم اکثرا عمر زیادی ندارند و اگر هم عمرشان زیاد شود، خوده بلاگر با افزایش تجربه از قالب و محتوای پوپولیستی خارج میشود، اما مشکل وقتی درست میشود که زمینهایی سوخته پس از پوپولیسم باقی می ماند.